روز عرفه ….. روز جهانی توبه و بازگشت به سوی خداوند

روز عرفه ….. روز جهانی توبه و بازگشت به سوی خداوند

یکی از رویه های مجامع بین المللی این است که برای بزرگداشت برخی از امور که برای بشر دارای اهمیت است روزی را به نام آن اختصاص دهند و آن روز را به نام آن نام گذاری کنند تا در سالگردهای آن امور مربوط به آن را بررسی کنند و کارهای انجام شده و مشکلات و چالش های پیش آمده و پیش رو را مورد مطالعه و بررسی قرار دهند و مورد توجه جهانیان قرار بگیرد مانند روز جهانی مبارزه با ایدز و روز کارگر و روز زن و مانند آن.

این رویه خوبی است تا با همفکری و همکاری مجامع بشری به مصاف مشکلاتی که بشر را تهدید می کند برخاست تا از آنها رهایی یافت؛

اما جهان امروز با نگاه تک بعدی و مادی گرایانه به انسان، و عدم توجه به بعد معنوی و روحی او باعث گردید که بعد دیگر او مورد اهمال و بی توجهی واقع شود و هیچ روزی به آن اختصاص نیابد تا نیازهای آن شناسایی، و آفت­ها و بیماری های روحی­روانی و اخلاقی و قلبی او مورد بررسی و مطالعه و درمان قرار گیرد.

 لذا خود در مورد روز جهانی مبارزه با ایدز اعتراف می کنند که نه تنها در از بین بردن آن بلکه حتی از مهار آن هم ناتوان بوده اند و تعداد مبتلایان آن به 20 ملیون نفر رسید و دریافتند که درمان آن تنها در بعد تربیتی انسان نهفته است که او را باید بر اساس ارزش های روحی و روانی و تقویت بعد دینی و ایمانی او به خداوند متعال پرورش داد تا بتوان به اهداف مورد نظر دست یافت.

 پس چرا برای یادآوری انسان به بعد معنوی و ارزش های روحی او روزی را نامگذاری نمی کنند تا انسان ها از آن آگاهی پیدا کنند و تا بداند که نگاه و توجه به این بعد چه کارکردهایی سحرگونه ای در مبارزه با عوامل سلبی و رذائل نفسانی می تواند داشته باشد، که تمام وسایل مادی در مبارزه با آنها ناتوان خواهند بود.

رهبران دینی بر محاسبه نفس در هر شب سفارش اکید می کنند تا آنجاکه در برخی از روایات معصومین (ع) آمده است: (ليس منّا من لم يحاسب نفسه كل ليلة) (از ما نیست کسی که هر روز به حساب نفس خود نرسد) که اگر انسان به همین مورد توجه کند شاهد کاهش ظلم و انحراف در جهان خواهیم بود و اگر تا این درجه نمی تواند ملتزم شود لا اقل این محاسبه را یک بار در سال داشته باشیم.

 چه خوب است که ان روز را در روز عرفه نهم ذی الحجه قرار بدهیم روزی که ملیونها انسان از زن و مرد، غنی و فقر، رئیس و مرئوس، سفید و سیاه، غربی و شرقی از جای جای جهان دور هم جمع می شود و در مقابل خداوند متعال سر تعظیم فرود می آورند و با زبان ها و گویش های مختلف در برابر او تضرع می کنند و اعلام توبه و بازگشت به سوی او می کنند و از او می خواهند تا از سر تقصیرات آنها بگذرد و صفحه جدیدی را برای آنها باز کند تا از نو شروع کنند و آنها را در این راه یاری کند.

اما حسین (ع) در دعای مبارک خود در روز عرفه به جهانی بودن این روز اشاره می کند: (فإليك عجّت الأصوات بصنوف اللغات)  (به هر زبان صداها به سوى تو بلند شد) روزی که تنها ویژه مسلمانان نیست بلکه برای تمام انسانها است تا در آن توبه کنند و به سوی خداوند متعال بازگردند با اینکه خداوند بی نیاز از آنهاست اما این بازگست به سود آنهاست چراکه رهایی از شقاوت و بدبختی و گرفتاری به سبب دوری از او تنها در سایه بازگشت به او محقق خواهد شد: {وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيراً قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى} طه 124-126 ( هر کس از یاد من روی گردان شود، زندگی تنگی خواهد داشت؛ و روز قیامت، او را نابینا محشور می‌کنیم! می‌گوید: پروردگارا چرا نابینا محشورم کردی؟ من که بینا بودم. می‌فرماید: آن گونه که آیات من برای تو آمد، و تو آنها را فراموش کردی؛ امروز نیز تو فراموش خواهی شد).

 پس بر تمام انسانها لازم است که اگر خیر و نیکی را برای خود بخواهد باید صدای خود را با ملیونها انسانی که در سرزمین عرفات کنار جبل الرحمه برای دعا گردهم آمده اند همراه سازند چراکه در احادیث شریفه مستجاب بودن دعای آنان بیان شده است. امام باقر عليه السلام فرموده اند: (ما يقف على تلك الجبال برٌّ ولا فاجر إلا استجاب الله له، فأما البّر فيستجاب له في آخرته ودنياه واما الفاجر فيستجاب له في دنياه) احدی از نيكان و بدان نيست كه بر اين كوه ها (عرفات و مشعر) وقوف كند، مگر اين كه خدا (دعای) او را به اجابت می رساند. (منتها، دعای) نيكوكار نسبت به امور دنيا و آخرتش مستجاب می شود، ولی (دعای) آدم بدكار، درباره دنيايش مستجاب می گردد .پس اگر همه هم نوا شویم و در دعا و نیایش و استغاثه و درخواست هایمان یکصدا شویم خداوند متعال نگاه یکسان می کند و اجابت می کند و از خداوند به دور است که یکی را بپذیرد و دیگری را رد کند.

 جهانیان همه بازگشت به این رکن وحدت بخش و او خداوند متعال که خالق همه آنهاست نیاز دارند که تمام صفات کمالی در او یکجا جمع هستند که در سایه این بازگشت تمام مشکلات انسان برطرف خواهند شد و زبان حال همه این آیه مبارکه خواهد شد که می فرماید: {قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُم بِوَاحِدَةٍ أَن تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا} سبأ46 بگو: شما را تنها به یک چیز اندرز می‌دهم، و آن اینکه: دو نفر دو نفر یا یک نفر یک نفر برای خدا قیام کنید، سپس بیندیشید. و نیز: {فَلَوْلاَ كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلاَّ قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُواْ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الخِزْيِ فِي الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ} يونس98 چرا هیچ یک از شهرها و آبادیها ایمان نیاوردند که (ایمانشان بموقع باشد، و) به حالشان مفید افتد؟! مگر قوم یونس، هنگامی که آنها ایمان آوردند، عذاب رسوا کننده را در زندگی دنیا از آنان برطرف ساختیم؛ و تا مدّت معیّنی آنها را بهره‌مند ساختیم.

 و اما ما پیروان اهل بیت پیامبر (علیهم السلام) منابع خوب و کافی در این زمینه داریم دعای امام حسین (ع) در روز عرفه که در مفاتیح الجنان آمده است را داریم و دعای امام سجاد (ع) در روز عرفه و دعای طلب توبه و دعای مکارم اخلاق که در صحیفه سجادیه است را داریم.

عرفای بزرگ سفارشات زیادی در مورد دعای عرفه امام حسین (ع) می کنند و باید اینگونه باشد چرا که این دعایی است که سرور عارفان و فرزند سید عارفان آن را گفته است. برخی از همراهان امام هنگامه خروج او برا دعا را اینگونه توصیف می کنند که: شب عرفه با حسین ابن علی بودیم که ایشان با تذلل و خشوع و آهسته آهسته از خیمه خود خارج شدند تا با جمعی از اهل بیت و فرزندان و همراهان خود در کنار کوه روبروی قبله شدند. سپس دو دست خود را بالا همانند مسکینی که غذا طلب کند روبروی صورت خود کرد سپس شروع به دعا کردن کرد تا بدینجا رسید و فرمود: (اللهم اجعلني أخشاك كأني اراك، وأسعدني بتقواك، ولا تُشقني بمعصيتك، وخِرْ لي في قضائك، وبارك لي في قدرك، حتى لا أُحِبَّ تعجيل ما أخّرت، ولا تأخير ما عجّلت) بار خدايا مرا از خود بترسان كه گوئى تو را به چشم خود مى‌نگرم و با تقوا نسبت به خود، خوشبخت و سعادتمندم گردان و به خاطر نشاط‍‌ در نافرمانيت مرا بدبخت مكن
و خير و سعادت مرا در فرمان خود بخواه و قضا و قدر خود را بر من مبارک گردان تا آنجا كه پس افتادن آنچه را كه شتاب در آن دارى دوست نداشته باشم و شتاب در آنچه كه پس افتادنش را خواهى نخواهم.

 بنده شاهد یکی از آنها در عصر روز عرفه در صحن حرم امام حسین (ع) در کربلا بودم که پس از انجام اعمال و زیارت مخصوصه آن روز این قسمت را با حالت گریان که اشکهایش ریش او را خیس کرده بود را تکرار می کرد. امام حسین (ع) در ادامه می فرماید: (اللهم اجعلنا في هذا الوقت ممن سألك فأعطيته، وشكرك فزدته، وتاب إليك فقبلته، وتنصل إليك من ذنوبه كلها فغفرتها له، ياذا الجلال والإكرام) اى خدا! ما را در اين هنگام از آنان قرار ده كه از تو درخواست كردند و تو به آنها عطا فرمودى و شكرت را به جاى آوردند و تو بر نعمتت افزودى و به درگاهت توبه كردند و تو توبه‌شان را پذيرفتنى و از جميع گناهان تبرى جستند و تو همه را آمرزيدى، اى صاحب جلال و بزرگوارى!. و در ادامه اینگونه با خداوند نیایش می کند: (كيف يُستدَلُّ عليك بما هو في وجوده مفتقرٌ إليك؟ أيكون لغيرك من الظهور ما ليس لك حتى يكون هو المُظهرَ لك؟ متى غبتَ حتى تحتاجَ إلى دليلٍ يدِلُّ عليك؟ ومتى بعُدتَ حتى تكون الآثارُ هي التي توصِلُ إليك؟ عَمِيت عينٌ لا تراك عليها رقيبا، وخسرت صفقةُ عبدٍ لم تجعل له من حبِّك نصيبا) خدايا چگونه دليل آرند بر تو بدان چه در هستى خود بتو نياز دارد، آيا ديگرى ظهورى دارد كه تو ندارى تا او مظهر تو گردد؟ كى نهان شدى تا نيازت بدليل باشد كه بتو رهنمايد، كى دور شدى تا آثار كسى را بتو رسانند، كور باد ديده‌اى كه تو را نبيند با اينكه پيوسته ديده‌بان اوئى، و زيان بر دست آورد بنده‌اى كه بهره‌اى از دوستى تو ندارد.

پس باید همه با تامل و توجه به این دعا به صورت فردی و جمعی رو به سوی پروردگار کنیم و از همه امکانات در این راستا بهره ببریم تا صدای بندگی از همه مکانها چه منازل یا حسینیه ها و مساجد بلند شود و از بلندگوهای اماکن مقدس و حتی خانه ها استفاده شود تا فضای تضرع و خشوع را فراهم آوریم و ساز بندگی را با هم به صدا در آوریم تا نگاه و عنایت خداوند را بسوی خود جلب کنیم و در سایه نگاه مهربان او از دردها و گرفتاریها رهایی بیابیم و آثار شوم عصیان و مخالفت با او از بین برود و این همان معنای حقیقی توبه و بازگشت به سوی اوست که از امیر مومنان (ع) آموخته ایم.

در کتاب نهج البلاغه آمده است که كسى نزد امير المؤمنين عليه السّلام گفت: استغفر الله، امام عليه السّلام فرمود: مادرت به عزايت بنشيند، آيا مى‌دانى استغفار چيست‌؟ استغفار مرتبۀ برتران است و آن اسمى است كه بر شش معنى واقع است:

  • پشيمانى بر گناهى كه انجام شده است.

  • تصميم بر بازنگشتن هميشگى به گناه.

  • اگر گناه مربوط‍‌ به پايمال كردن حقوق مردم بوده بايد حقوق آنان را پرداخت تا انسان خدا را در هنگام حساب با پاكى و بدون داشتن حق كسى بر گردنش ملاقات كند.

  • قصد كردن به اداء و جبران هر فريضه‌اى كه ترک و ضايع شده تا حقش اداء شود (قضايش بجا آورده شود)

  • هر مقدار از گوشت بدن كه از راه حرام و گناه روئيده شده بايد بخاطر اندوه خوردن بر گناه انجام شده آن گوشت را آب كرد تا جايى كه پوست به استخوان چسبيده و دوباره گوشت تازه‌اى روئيده شود

  • بدن را بايد از درد و رنج طاعت و اعمال خوب چشانيد چنان كه شيرينى گناه را چشيده است.

در اين هنگام است كه مى‌توانى بگوئى: استغفر الله.

گردهمایی در جای جای دنیا برای توبه و دعا در روز عرفه را شارع مقدس بر آن تاکید کرده است و کاری نیست که ما آن را خواستار باشیم از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود: مردم در روز عرفه در شهرها بدون امام گردهم می آیند و با خداوند متعال نیایش می کنند. برای برادرانتان که گرفتار هستند و نیازمند دعا کنید یکی از اصحاب ائمه اطهار علیهم السلام نقل می کند که: عبدالله بن جندب را در عرفه ديدم كه هيچ وقوفى را بهتر از وقوف او نديده بودم، او پيوسته دست‌هايش را به سوى آسمان بلند نموده بود و اشک‌هايش بر گونه‌اش جارى مى‌شد تا به زمين مى‌ريخت .چون مردم رفتند به او گفتم: اى ابو محمّد! هرگز موقفى بهتر از موقف تو نديده‌ام. گفت: به خدا سوگند! به جز براى برادرانم دعا نكردم، چرا كه امام كاظم عليه السّلام به من خبر داد كه هركس براى برادر خود در نبودنش دعا كند از عرش ندا شود: «بر تو باد صد هزار برابر مانند آن». پس اكراه داشتم كه صد هزار برابر تضمين ‌شده را در مقابل يک دعايى كه نمى‌دانم قبول شده يا نه، رها كنم.

روز عرفه یک روز قبل از عید است و عید یعنی بازگشت است که بازگشت انسان به سوی پروردگار کریم را به نمایش در می اورد بازگشتی که خیر و رحمت و عنایت اللهی را در پی خواهد آورد و لازمه آن این است که انسان مقدمات آن را فراهم کند همانگونه که اگر فردی بخواهد زمینی را بکارد در ابتدا باید آن را از علف های هرز و آلودگی ها پاک کند سپس بذر را در آن قرار دهد تا ثمره طیبی را به بار آورد؛ قلب انسان نیز همینگونه باید در ابتدا غبار روبی و پاکسازی شود تا آمادگی دریافت نفحات اللهی و نگاههای مهربان خداوند را داشته باشد.

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ} الأنفال24 ای کسانی که ایمان آورده‌اید! دعوت خدا و پیامبر را اجابت کنید هنگامی که شما را به سوی چیزی می‌خواند که شما را حیات می‌بخشد! و بدانید خداوند میان انسان و قلب او حایل می‌شود، و همه شما نزد او گردآوری می‌شوید!، {قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَىَ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلاَّ الإِصْلاَحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلاَّ بِاللّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ} هود88. گفت: ای قوم! به من بگویید، هرگاه من دلیل آشکاری از پروردگارم داشته باشم، و رزق خوبی به من داده باشد، (آیا می‌توانم بر خلاف فرمان او رفتار کنم؟!) من هرگز نمی‌خواهم چیزی که شما را از آن باز می‌دارم، خودم مرتکب شوم! من جز اصلاح -تا آنجا که توانایی دارم- نمی‌خواهم! و توفیق من، جز به خدا نیست! بر او توکّل کردم؛ و به سوی او بازمی‌گردم!

محمد يعقوبي

نجف اشرف

28 ذي القعدة 1427هـ

20 / 12 / 2006م

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Add A Knowledge Base Question !

سوف تحصل على إشعار البريد الإلكتروني عند اي تحديث لسؤالك !

+ = تحقق من الإنسان أو سبام؟